Sezaryen, herhangi bir nedenle vajinal doğumun mümkün olmadığı durumlarda bebeği ve plasentayı annenin rahminden çıkarmak için uygulanan cerrahi bir tekniktir. Sezaryen, annenin karnına ve rahmine yapılan bir kesi ile yapılır, böylece bebek doğum kanalından geçmek yerine direkt rahimden alınabilir. Bazı sezaryen doğumlar planlıdır. Bazıları ise doğum sırasında komplikasyonlar ortaya çıkınca karar verilen acil sezaryen doğumlardır.
Anne ve bebek için en güvenli seçeneğin sezaryen doğum olduğu durumlar vardır. Sezaryen ameliyatları en sık şu durumlarda yapılır:
- Annenin daha önce sezaryen ile doğum yapmış olması (Sezaryen sonrası vajinal doğum da uygun şartlarda mümkün olabilmektedir.)
- Kadın doğum uzmanının, vajinal doğum yapılırsa bebeğin sağlığının zarar görebileceğini düşünmesi
- Annenin sağlık durumunun vajinal doğuma uygun olmaması
- Çoğul gebelikler
- Fetüsün kalp atışının anormal bir şekilde yavaşlaması veya düzensiz hale gelmesi
Sezaryen doğum bazı durumlarda anne, bebek veya her ikisi için vajinal doğumdan daha güvenlidir. Kadın doğum uzmanları, henüz hamilelik sürecinde doğumun sezaryen yoluyla yapılması gerektiğine karar vererek bunu önceden planlarlar. Bazı durumlarda ise doktorlar doğum sırasında sezaryenin anne ve bebek için en iyi seçenek olacağına karar verirler.
Sezaryen ameliyatlarının çoğu bölgesel anestezi altında yapılır, bu genellikle epidural veya spinal anestezidir. Bölgesel anestezi uygulaması, vücudun belden aşağısını uyuşturur, nispeten az yan etkiye sahiptir ve annenin doğuma tanıklık etmesini sağlar. Epidural veya spinal anestezinin en büyük avantajı, annenin doğum sırasında uyanık olması ve doğum sonrası bebeğini hemen görüp tutabilmesidir. Ancak bazen, özellikle acil sezaryen durumlarında, genel anestezi kullanılmalıdır, bu durumda annenin bilinci kapalı olacaktır. Doktorunuz size hangi yaklaşımın en iyi olacağı konusunda tavsiyede bulunacaktır.
Anestezi etkisini gösterdiğinde, doktor, anne adayının kasık çizgisinin hemen üzerinde bir kesi yapar. Bu kesi genellikle yataydır. Ancak bazı durumlarda dikey olarak da yapılabilir. Kesi yapıldıktan ve rahim açığa çıktıktan sonra, doktor rahimde de bir kesi yapar. Rahimde yapılan kesinin ardından bebek rahimden dışarı çıkarılır. Bebek için ilk bakımlar sürerken, annenin rahim ve karın bölgesine kendi kendine eriyebilen cerrahi dikişler atılır. Operasyonun bu bölümü doğum bölümünden daha uzun sürer. Bebeğin doğumu yaklaşık 5-10 dakika, tüm operasyon ise yaklaşık 40-50 dakikadır. Sezaryen sonrası anne ile bebeğin 2-4 gün hastanede kalması gerekir. Ancak epidural veya spinal anestezi yapılması durumunda, sorun yoksa, anne ve bebek 20-24 saat sonra taburcu edilebilir.
Sezaryen doğum sonrası iyileşme aşamalı bir süreçtir. İyileşme süresi, prosedüre, kullanılan anestezi türüne, annenin genel sağlığına, yaşına ve diğer faktörlere bağlı olarak değişir.